Zo maak je de beste Bottenbouillon

De beste Bottenbouillon maak je zo!

“Help! Mijn bottenbouillon wordt niet dik… Hoe krijg ik er zo veel gelatine in?”

Deze vraag hoor ik héél vaak 😉 Want de beste bottenbouillon, is er eentje die zo dik als een pudding wordt wanneer deze volledig af is gekoeld. Die grote hoeveelheid gelatine die je in zo’n bouillon vindt bevat namelijk ontzettend veel bouwstoffen voor ons lichaam. Denk aan glutamine om de darmwand te onderhouden en repareren, en nog veel meer aminozuren die het lichaam ondersteunen in zijn dagelijkse werkzaamheden. Daarbij kun je denken aan spieropbouw, onderhoud van de gewrichten en het beschermen tegen ongewenste indringers (het immuunsysteem).

Bottenbouillon

Bottenbouillon = Superfood

En dat kun je allemaal uit één drankje halen. Een soort superfood. En nee, deze superfood kost niet 60 euro voor een pot omdat het zo geweldig is 😉 Dit drankje maak je gewoon zelf, voor nog geen euro per liter.

De bottenbouillon zelf kun je natuurlijk gewoon zo drinken (erg lekker), maar ikzelf verwerk deze het liefst in soepen en andere gerechten voor de slowcooker. Zo worden mijn gewone maaltijden nog voedzamer 😀 Recept-ideetjes vind je uiteraard in mijn boek Paleo Slowcooker.

Maar nu is het tijd om eens uitgebreid uit te leggen hoe je zo veel mogelijk gelatine én voedingsstoffen in je bottenbouillon kunt krijgen. Moeilijk is het zeker niet, maar je moet het wel net even weten.

Zó krijg je veel gelatine in je bottenbouillon

  • Gebruik botten met veel bindweefsel
    De standaard soepbotten bevatten vrijwel geen bindweefsel, terwijl dit juist vol zit met gelatine, collageen en andere voedingsstoffen. Gebruik in je bouillon dus ook eens knieën of andere gewrichten, of voeg wat ossenstaart toe. Ook kippenklauwen, kippennekken, rundertong, varkenspoten en stukken huid zijn hier rijk aan. Gebruik zo veel je kunt vinden. Houd je bijvoorbeeld niet zo van de huid van de kip? Bewaar dat dan voor de volgende keer dat je bouillon gaat maken, in de vriezer blijft het een hele tijd houdbaar.
  • Voeg appelazijn toe
    Appelazijn helpt mineralen en andere voedingsstoffen te onttrekken aan de botten. Deze komen vervolgens in de bouillon terecht en dat is precies wat we willen bereiken.
  • Kook of rooster de botten eerst
    Wil je zeker weten dat je werkelijk alles uit de botten haalt wat erin zit? Breng het water met de botten en andere smaakmakers dan eerst aan de kook voor je het langere tijd laat stoven. In de slowcooker kun je dit doen door het eerst een tijdje op de hoge stand aan te zetten, en daarna op de lage stand.
  • Hoe langer, hoe beter
    Gemiddeld is 12 uur trekken lang genoeg om een heel goede bouillon te maken. Je kunt er echter voor kiezen om de botten nog langer te laten trekken. Voor kippenbotten geldt dat je deze wel 24 uur op kunt laten staan, voor runderbotten zelfs 72 uur. Hoe langer de tijd, des te meer voedingsstoffen er in de bouillon terecht komen.

Zo maak je de beste Bottenbouillon

Basisrecept voor bottenbouillon

Uiteraard wil ik ook graag mijn basisrecept voor bouillon met je delen! In de meeste gevallen maak ik mijn bouillon in de slowcooker, dat werkt geweldig. En beter nog: ik heb er geen omkijken naar.

De beste Bottenbouillon maak je zo!
 
Voorbereiding
Kooktijd
Totale tijd
 
Tip: Heb je een kleine slowcooker? Halveer dan de ingrediënten.
Auteur:
Personen: 10
Ingrediënten
  • 1,5 – 2 kg runder- of kippenbotten en delen met veel bindweefsel
  • 2 wortels, grof gesneden
  • 2 uien, grof gesneden
  • 2 of 3 stengels bleekselderij
  • 3 laurierblaadjes
  • 1 tl peperkorrels
  • Halve bol knoflook (optioneel)
  • 2 el appelazijn
  • Water
Bereiding
  1. Voeg alle ingrediënten samen in een grote slowcooker.
  2. Schenk er net zo veel water bij tot alle ingrediënten onder staan, maar houd nog wel een paar cm over tot de rand van de pan.
  3. Breng het geheel aan de kook (de meeste slowcookerpannen kunnen op het fornuis).
  4. Zet de pan in de slowcooker, zet deze op de laagste stand en laat de bouillon 12 uur lang trekken.
  5. Schep na afloop de grote stukken uit de pan en schenk de bouillon door een zeef in een andere pan of grote kom. (Let op: de botten en andere dierlijke delen kun je nogmaals gebruiken om bouillon van te trekken, gooi deze dus nog niet weg)
  6. Laat de bouillon eerst op kamertemperatuur komen en zet deze vervolgens in de koelkast. Schep het vetlaagje van de bouillon af (dit vet kun je later heel goed gebruiken om vlees, vis of groenten in te bakken). Als het goed is, is de bouillon nu dik geworden en lijkt het op gelatinepudding.
  7. Vries eventueel een deel van de bouillon in voor later gebruik.

Op zoek naar meer recepten voor de slowcooker? Bekijk dan mijn kookboek Paleo Slowcooker eens, met daarin 64 heerlijke recepten.

Comments 90

  1. Mijn slowcooker kan niet op het fornuis, volgens mij kan dat met de meeste slowcookers niet. De mijne heeft een keramieke binnenpot. Of heb ik ergens iets gemist?

    1. Post
      Author
  2. Mijn bottenbouillon lukt altijd nu ik alleen knieen van grasgevoerde runderen gebruik. Het toevoegen van groenten sla ik overigens over. Bij mij gaat er alleen water, knieen en appelciderazijn in. Voorheen deed ik alles 24 uur in de slowcooker maar hetzelfde resultaat heb ik ook al na 12 uur. Ik gebruik de botten na gebruik nooit nog een keer, maar ga het de volgende keer toch eens doen.

    1. Waar koop je toch die botten, knieen en dergelijke dingen, liefst van biologische herkomst? En als ik niet over een slowcooker beschik, hoe doe ik het dan???

      1. Post
        Author
      2. Via internet kun je naar mijn idee het beste biologische vlees kopen via Stichting Taurus. Deze runderen lopen het hele jaar buiten in natuurgebieden en zien nooit een dierenarts!
        Postbus 117
        6501 BC Nijmegen
        E:
        E:
        W: http://www.stichtingtaurus.nl
        W: http://www.wildrundvlees.nl
        En ik proef heel goed het verschil in kracht en smaak!
        Succes, Nanny

  3. Ik heb het gisteren gemaakt, maar waarom is dit recept anders dan in het boek?
    Ik hoop dat het nog dik gaat worden het staat nu in de koelkast.

    Groetjes Annette

    1. Post
      Author
  4. Waar haal jij de knieen van gras gevoerde runderen? Misschien wil Marielle hierop reageren? Hartelijke dank daarvoor! Ik loop stad en land af, bij de keurslager, de biologische winkels hier in R,dam. Nergens kan ik vinden wat ik zoek. Alleen de bio- kippen lukt wel! Ik ben zeer gesteld op zelf gemaakte bouillon, is èèn en al kracht! b.v.d.

    1. Post
      Author
  5. Hoi Marinka, waar haal je de kippenklauwen?
    Mijn poelier zei dat het in Nederland niet toegestaan is kippenklauwen te handelen i.v.m. ziektes.
    Ik vond het flauw want in andere landen is dat geen probleem.
    BVD.
    Groetjes,
    Lucilei

    1. Post
      Author

      Ik heb eigenlijk geen idee! Ik weet dat andere mensen (ook in Nederland) ze weleens gebruiken, maar ikzelf heb dat nog niet geprobeerd. Misschien dat je bij de toko meer geluk hebt!?

    2. In Zwolle kan ik ze bij verschillende buitenlandse kruideniers vinden, bij chinese, afrikaanse en turkse winkels heb ik al succes gehad! Je vind ze meestal in de vriezer.

  6. Hi Marinka!

    Ik vermoed zelf dat het niet zozeer te maken heeft met of het al dan niet biologische of grasgevoerde runderbotten zijn, maar meer of het wel of geen gewrichten zijn; ik heb namelijk net bouillon exact volgens recept gemaakt met de botten van het bouillonbottenpakket van de Woeste Grond (geen gewrichten erbij) en mijn bouillon wordt ook niet dik / gelei achtig. Maar het zijn dus wel botten van grasgevoerde runderen.

  7. Hoy Marinka

    Kun je deze bouillon ook maken zonder slowcooker, dus gewoon op een kookplaat.?

    1. Post
      Author
        1. Post
          Author
  8. Je recept ziet er heerlijk uit! Ik heb geen slowcooker maar wel een snelkookpan…. hoe lang zou het dan op moeten staan? 4 of 5 uur? Langer?
    Dank je wel 🙂

    1. Post
      Author
  9. Nu ben ik mijn vriezer aan het leeg maken voor de vakantie en ik heb nog een kipkarkas erin en een soeppakket (rund). Maar beide te weinig voor een goede volle pan. Is er een bezwaar te bedenken om het bij elkaar te gooien eigenlijk?
    Gerdien

    1. Post
      Author
  10. Als je de bouillon invriest en later gebruikt moet je deze dan weer verdunnen met water of is deze basis direct klaar voor gebruik na opwarmen?

    1. Post
      Author
  11. Kan ik ook wat anders gebruiken dan bottenbouilon ???
    Ik vind het persoonlijk te veel werk en in sommige recepten van je boek slowcooker wordt dit gebruikt ?
    Alvast bedankt
    Marco

    1. Post
      Author
    2. hoi Marco,

      3 wortels, 3 stengels bleekselderij en 1 ui grof snijden, kruiden en water toevoegen, denk 5 minuten werk, mag jij persoonlijk veel werk vinden, maar….heb je alle voordelen al eens doorgelezen?
      klein duur potje kopen kan ook maar kun je maar 1 gerecht mee maken. suc 6

    1. Post
      Author
    1. Post
      Author
  12. Ik heb een slowcooker die op het fornuis kan, speciaal uitgekozen daarvoor. Ik ben heel blij dat ik dat gedaan heb want het scheelt veel gedoe ivm aanbraden van vlees. Merk: Russell Hobbs. Ik vind hem ideaal en gebruik hem erg veel! Nu bouillon maken, ben benieuwd!

  13. Helaas ben ik niet zo creatief met eten, ik vind de soep tot zo ver niet echt lekker. Heb je tips zodat de soep lekkerder wordt?
    Ik vind overigens ALLE andere gerechten van Eetpaleo wel erg lekker!

    1. Post
      Author

      Doe je wel zout bij de bouillon? Dat maakt een wereld van verschil. Probeer anders eens een van de soeprecepten die je op de site vindt, daarin gebruik je de bouillon en dan smaakt het ook al volledig anders.

  14. Bij mijn slager (http://www.slagerij-islamcentrum.nl) verkopen ze kalfsknieen onder de naam Haksen. Als je het vraagt snijden de knieën in kleine stukjes.
    Daarnaast verkopen ze allerlei bijproducten, waaronder kippennekken.

    Bouillon is goed gelukt. Heeft ongeveer 17 uur in de oven gestaan waarbij de temperatuur van de bouillon constant rond de 85 graden lag.

  15. Hoi Marinka, klopt het dat de soep erg vettig wordt? Is dit goed of slecht? Het is net alsof ik olie drink, maar heb er ook ossenstaart en mergpijpen bij gedaan.

    1. Het klopt dat er een laagje vet op de bouillon komt te staan als je ‘m eerst op kamertemperatuur laat komen en vervolgens in de koelkast zet. Dit vet kun je later goed gebruiken om vlees, vis of groenten in de bakken 🙂

  16. Mijn arts heeft mij ook bottenbouillon aangeraden maar ik ben al bijna mijn hele leven vegetarier. Heb je ook een advies voor vegetariers?? Gr Gerwin.

  17. Hoi,

    Ik heb een slowcooker besteld en ga morgen of overmorgen ook aan de slag hiermee.

    Ik vraag me alleen af hoeveel inhoud jouw slowcooker heeft, die van mij is 6,5 liter. Dan kan ik alles terug rekenen.

    Heb net gegeten maar krijg al honger als ik dit lees haha 🙂

    Kan ik ook gewone Schenkel en mergpijp van de slager gebruiken of beter ander vlees/botten?

    En in wat voor porties verdeelt u het? Hoeveel is er nodig om Bijv een soep van 2 liter te maken? Of één mok, zodat ik regelmatig een mokje goede bouillon kan pakken?

    Thanks!

    Groet J Jansen

  18. Is het vlees ook nog eetbaar naderhand? Er zat best een behoorlijke hoeveelheid vlees aan de Schenkel, vind t eigenlijk zonde om weg te gooien 😉

    En leng je de bouillon meestal wat aan met water?

    1. Aan botten zit natuurlijk weinig vlees 🙂 Maar het vlees dat overblijft, kun je nog prima eten. De bouillon hoef je niet aan te lengen, want je voegt al genoeg water toe aan de ingrediënten.

  19. Ik blijf vragen stellen, maar het is dan ook de eerste keer 😉

    Maar mijn bouillon heeft nu een nacht in de koelkast gestaan en is nog steeds niet dik. Ik heb het totaal 25u laten trekken, had ik dit nog langer moeten doen?

    Bedankt!

  20. Hallo Marinka,

    Ik ben nieuw in de paleo wereld en vraag me af of jij een bepaalde slow cooker aanbeveelt? Ik ben van plan om gerechten te maken die het hele gezin kan eten en we zijn met z’n vijven, dus een flink formaat is wel handig 🙂

    Alvast bedankt, Tosanne

  21. Jansen, had je alleen schenkel en mergpijp gedaan? Want dan wordt het inderdaad niet dik. Doe er een knie bij. Mijn bouillon is nu helaas ook niet dik. Misschien teveel soepbotten erin. Ik had gedaan: twee schenkels, een halve ossenstaart, een knie, zes mergpijpjes.

  22. Hoi Marinka,

    Ik heb een krachtige bouillon getrokken en heb de botten nu voor de 2e keer opstaan, maar ik vind ‘nog’ niet veel smaak aan de bouillon zitten…
    Heb wel bovengenoemde kruiden erin gedaan, maar komt de smaak tijdens de verwerking in een recept? Zie uit naar een reactie van je.

    Alvast bedankt, marian 😀

    1. Dat ligt aan de botten die je gebruikt en hoelang je ze laat trekken 🙂 Je kunt het beste botten met veel bindweefsel en van een goede kwaliteit gebruiken, dat geeft de lekkerste smaak.

  23. Pingback: Soep start de dag goed - Diabetesvrij leven

  24. Nu 2x gemaakt en happy. Vorige keer de botten weggegooid. Maar hoe bewaar ik de botten die ik uit de bouillon heb gevist? Ik maak het niet elke week. Invriezen? Zo ja, bevroren of ontdooid weer gebruiken? Ik heb gelezen dat je de botten wel 8x opnieuw kan gebruiken. Elke keer weer opnieuw invriezen? Kan dat? Ik hoor het graag.

    1. Post
      Author

      Ik zou de botten niet vaker dan 2x gebruiken, de derde keer is de bouillon al een stuk minder lekker. Het handigste is om de slowcooker meteen een tweede keer aan te zetten en nogmaals bouillon te maken. De bouillon kun je dan invriezen in bijvoorbeeld ijsblokjesvormen. Dat bewaar je in een grote bak/zak in de vriezer en heb je het altijd op voorraad.

  25. Ik ga voor de eerst keer bottenbouillon maken en wil dat volgens het recept doen . ..Ik heb geen slowcooker ..maar begreep dat het ook in een gewone soeppan kan.. ik gebruik dan een kookplaatje onder de pan ….wat niet echt duidelijk in het recept is .. is of de botten eerst aangebraden moeten worden en dan het water en rest ingrediënten toevoegen …en zo ja …doe je dat dan in gewone boter?
    Verder heb ik ook gehoord dat je de botten met water en azijn een nachtje zo kan laten staan …alvorens je het de volgende dag aan de kook gaat brengen,… kan dit ook? Of beter van niet…

    Alvast dank voor het antwoord.

    1. Je kunt slowcooker recepten ook op het fornuis maken. Je doet hiervoor de ingrediënten in een braadpan op een heel laag vuurtje en neemt de helft van de kooktijd die in het recept staat. Gewone boter wordt niet gebruikt in de Paleo levensstijl, maar wel ghee of kokosolie. Als je de botten eerst kookt of roostert, krijg je veel gelatine in je bottenbouilon 🙂 De appelazijn voeg je aan het recept toe en helpt mineralen en andere voedingsstoffen te onttrekken aan de botten.

  26. Hoi Marinka..hoe lang is kippen en bottenboullion houdbaar in de vriezer?!!

    Alvast bedankt…en groetjes van Brenda

  27. hi, vandaag voor het eerst gemaakt… staat nu af te koelen in de koelkast… Als ik in soep wil gebruiken, hoeveel gebruik ik dan? moet ik het zien als bijvoorbeeld 1 bouillonblokje op een halve liter water? 🤔🤔 of bak ik bijvoorbeeld wat groenten en kook ik die dan in de bouillon ? ik ben niet echt een kok dus sorry als ik een rare vraag stel

    1. Als er in de soep staat dat je 1 liter bouillon moet gebruiken dan gebruik je 1 liter van deze bottenbouillon 🙂 Qua verhouding staat het inderdaad gelijk aan 2 bouillonblokjes voor 1 liter water, maar qua smaak is het niet met elkaar te vergelijken.

  28. Zo mijn bouillon staat ook op. Slager had geen kippenbotten, dus heb ik gewoon kippenpoten gedaan. Verder alles hetzelfde gehouden. Ben wel heel benieuwd. Morgen maak ik de paleo mosterd courgette soep waar ik de bouillon voor wil gebruiken. Het ziet er goed uit, ik wacht rustig af!

  29. Ik heb vandaag eigenlijk wat minder tijd dan 12 uur om bouillon te maken. Kan ik de slowcooker ook op high zetten en hoeveel korter duurt het dan ? ( high is 95 graden las ik in m’n gebruiksaanwijzing )

  30. Tip voor als je geen slowcooker hebt: voor een paar euro koop je een 1-pits electrisch kookplaatje bij de Blokker. Daar kun je gerust de twee dagen een pan met bouillon op laten sudderen. Als je er in slaagt om regelmatig bouillon maken kun je alsnog een slowcooker kopen, dat scheelt waarschijnlijk weer in energie.

  31. Tip waar je alles van de kip kan bestellen (klauwen, nekkken etc) en ook alles van runderen en ook eventueel kant en klare eigen gemaakte (betaalbare) bottenbouillon bij slagerij van der Geer in Veenendaal.

  32. Hai,
    Ook ik ga aan de slag om mijn eigen bottenbouillon te maken. Maar heb eigenlijk een vraag over het opslaan cq invriezen. De geconcentreerde vorm kan, lees ik overal, in ijsblokjes vormpjes.
    Nu heb ik problemen met mijn hormonen en probeer plastic te vermijden. Wat is jullie kijk hierop? Maakt het in bevroren toestand niet zoveel uit? Want voor zulke grote hoeveelheden bouillon bpa -vrije opslag kopen is een behoorlijke investering. Iemand tips?

  33. Wat ik niet begrijp is dat je als je ergens 1 liter bouillon in moet doen je dan 1 liter bottenbouillon gebruikt, maar dat het advies is om het in een ijsblokjesvorm in te vriezen. Dan heb je toch heel veel ijsblokjes nodig voor een pan soep? Of gebruik je het ook ergens anders voor in kleine hoeveelheden? Ik ben heel benieuwd!

    1. Als je 1 liter bottenbouillon wilt invriezen, kun je dat inderdaad ook in een grotere bak doen in plaats van in een ijsblokjesvorm 🙂

    1. Het vetlaagje kun je van de bouillon afscheppen en op een later moment gebruiken om vlees, vis of groenten in te bakken.

  34. Help help help 😀😁 de ene keer heb ik super veel gelatine andere keer niet. Dezelfde soort botten en dezelfde wijze. Nu 6 uur hoog 18 uur laag in de slowcooker, 2 el appelazijn. Hoe kan het nog steeds vloeibaar zijn?
    1 op de 5 keer lijkt het wel goed te gaan. Ik gebruik de crockpot slowcooker. Wat doe ik verkeerd?
    Ivm gapsdieet juist echt heel veel gelatine nodig.

  35. Na twijfel tussen slowcooker en snelkookpan, i.v.m. drukke leven de laatste aangeschaft. Ik vind de bouillon minder lekker ruiken dan die ik gewoon in de pan trok op een vuurtje. Ook slaat hij blind (waarschijnlijk door niet afschuimen). Kun je in een snelkookpan de botten ook eerst aan de kook laten komen , dan afschuimen en vervolgens de deksel op de pan doen? Kan het in de handleiding niet vinden.

    1. Dat ligt eraan welke snelkookpan je hebt. Een snelkookpan die op het fornuis kan, kun je natuurlijk gebruiken om eerst alles aan de kook te laten brengen. Bij een elektrische niet, tenzij je in een InstantPot hebt want daarin kan dat juist weer wel 🙂

  36. Weer een aantal keer geprobeerd. Hoe kan het toch dat ik geen gelatine krijg?
    Hoe lang en op hoeveel graden rooster je de botten?
    Ik heb juist speciaal knieën bij de bioboer gehaald om te kijken of het daaraan ligt.
    Is bij runderbotten het niet erg als het 48 uur opstaat? Of soms korter beter?
    De botten zijn bevroren als ik ze ophaal kunnen ze direct de slowcooker in of eerst ontdooien?

  37. Ik heb bouillon gemaakt van bevroren en daarna ontdooide runderbotten. Kan ik die dan voor een tweede keer invriezen? Altijd geleerd dat je eenmaal ontdooid voedsel niet nog een keer mag invriezen namelijk…

    1. Als je iets hebt verhit kun je het gewoon weer invriezen (de bacteriën zijn dan namelijk dood gemaakt door de verhitting).

  38. Kun je bottenbouillon ook van schapen- of geitenbotten maken? Ik woon in Griekenland en kan hier geen grasgevoerde koeienvlees kopen.
    Groeten, Loes

  39. Ik heb een tijdje geleden runderbouillon gemaakt voor pho soep en dit was met 3 mergpijpjes, 4 schenkels en 1 sukadelap. Ik heb het in totaal 4,5 a 5 uur laten koken en eenmaal afgekoeld was de bouillon dik en gelei-achtig. Dit in een pan van ik geloof 4 liter.

  40. Hier een reactie over de gezonde kant van bottenbouillon.
    Sinds ik mijn hond, die een erg gevoelige spijsvertering heeft dagelijks wat gekookte kip ( van kippenbouten) met een paar lepels bouillon erbij geef, heeft hij nooit meer diarree gehad of overgegeven. Dus al 3/4 jaar niet meer naar de dierenarts hoeven gaan, geen ellendig ziek dier meer en spaart zo ook een hoop dierenartskosten uit.
    Ik kook/sudder die kippenpoten ongeveer een uur enkel in een pan met een laag water zodat de kippenpoten nét onder water zijn. Na afkoelen heb ik ook een fikse hoeveelheid gelei-achtig vocht met bovenop een laagje vet.
    Na lezen van bovenstaande recepten ga ik nu gauw die bouillon ook voor mezelf gebruiken in een lekker soepje.

  41. Pingback: Soep start de dag goed - Diabetesvrij leven

  42. bij ons in zutphen staat op de donderdag markt een boer met ‘eigen’ biologisch vlees
    hij heeft ook altijd botten bij zich die je kunt kopen (voor weinig geld)
    daar kun je heerlijke bouillon van maken

    en ik hoorde dat het verstandig is om het schuim eraf te scheppen omdat de bouillon anders een vreemde smaak krijgt, weet iemand hoe dat komt???

  43. Super al deze reacties. Vooral die van Diana, want ik heb een kat met een gevoelige maag, die dol is op gelei! Bedankt😊

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.