Wanneer je je verdiept in de wereld van paleo, kom je vroeg of laat de term AIP Paleo tegen. Misschien heb je je al afgevraagd: Wat is dat precies? Is het een strengere vorm van paleo, een tijdelijke variant of juist een heel ander dieet?
Het antwoord is eenvoudig: AIP Paleo is een gespecialiseerde vorm van het paleo dieet, ontwikkeld voor mensen die kampen met auto-immuunziekten of chronische ontstekingen. Waar het gewone paleo dieet zich richt op natuurlijke, onbewerkte voeding voor een gezondere levensstijl, gaat AIP nog een stap verder. Het is een therapeutische aanpak die helpt om het immuunsysteem tot rust te brengen en mogelijke voedseltriggers op te sporen.
Wat is “gewoon” Paleo?
De paleo levensstijl, ook wel bekend als oervoeding, is gebaseerd op de eetgewoonten van onze voorouders uit het paleolithicum. Zij leefden als jagers en verzamelaars en aten wat de natuur hen bood: puur, vers en onbewerkt voedsel. Denk aan vlees van grasgevoerde dieren, wilde vis, verse groenten, fruit, eieren, noten, zaden en gezonde vetten zoals kokosolie, olijfolie en avocado.
Het idee achter paleo is dat ons lichaam genetisch nog steeds afgestemd is op deze natuurlijke voeding. Sinds de komst van landbouw en moderne voedselproductie zijn we echter massaal overgestapt op granen, peulvruchten, zuivel en bewerkte producten. Dit zijn voedingsmiddelen die volgens de paleo-filosofie niet passen bij onze oertijdgenen.
Door te kiezen voor deze oervoeding geef je je lichaam terug wat het nodig heeft: zuivere brandstof, minder schommelingen in de bloedsuikerspiegel en meer energie door de dag heen. Veel mensen merken dat ze beter slapen, minder last hebben van spijsverteringsproblemen en zich mentaal scherper voelen.
Kortom: paleo draait om het voeden van je lichaam met echt voedsel, zonder kunstmatige toevoegingen of geraffineerde producten.
Wat is AIP Paleo?
AIP staat voor Auto-Immune Protocol, een uitbreiding van het paleo dieet, werd ontwikkeld door Dr. Sarah Ballantyne en anderen, om mensen met auto-immuunziekten te helpen hun immuunsysteem tot rust te brengen. Het kalmeren van het immuunsysteem is vooral interessant bij mensen met auto-immuunziekten zoals Hashimoto, reuma, Crohn, psoriasis of MS.
Bij deze aandoeningen valt het immuunsysteem lichaamseigen weefsels aan, wat leidt tot ontstekingen, vermoeidheid en uiteenlopende klachten. Voeding speelt hierin een cruciale rol: bepaalde voedingsmiddelen kunnen het immuunsysteem extra prikkelen en zo klachten verergeren.
Daarom gaat het AIP dieet nog verder dan gewone paleo. Naast het vermijden van granen, peulvruchten, zuivel, suiker en bewerkte voeding, laat AIP ook noten, zaden, eieren en nachtschadegroenten zoals tomaten, paprika’s en aubergines tijdelijk weg. Ook koffie, cacao, alcohol en kruiden afkomstig van zaden worden vermeden, omdat ze het immuunsysteem kunnen activeren.
Wat eet je wel bij AIP?
- Vlees
- Vis en gevogelte
- Veel groenten (behalve nachtschades)
- Fruit (met mate)
- Kokosproducten
- Gefermenteerde groenten
- Gezonde vetten
Een samenvatting van de extra restricties naast paleo:
- Geen noten en zaden
- Geen eieren
- Geen nachtschadegroenten (tomaat, paprika, aubergine, aardappel)
- Geen koffie en cacao
- Geen alcohol
- Geen specerijen uit zaden (zoals komijn, koriander, mosterd)
In plaats daarvan richt AIP zich op voedzame, herstellende voeding: veel groenten (behalve nachtschades), fruit in beperkte mate, vlees, vis, kokosproducten, gefermenteerde groenten en gezonde vetten. Deze voedingsmiddelen ondersteunen de darmgezondheid en helpen ontstekingen te verminderen.
Het doel van het AIP dieet
Het AIP-protocol is geen levenslange verplichting, maar een tijdelijk traject. De eerste fase – de eliminatiefase – duurt meestal tussen de 30 en 90 dagen. In deze periode laat je alle mogelijke triggers weg, zodat je lichaam tot rust kan komen.
Daarna volgt de herintroductiefase: je voegt stap voor stap voedingsmiddelen terug toe om te ontdekken welke producten klachten veroorzaken. Op die manier stel je een persoonlijk voedingspatroon samen dat volledig is afgestemd op jouw lichaam.
Het doel van AIP Paleo is dus niet alleen het verminderen van ontstekingen, maar ook het begrijpen van jouw unieke reactie op voeding. Veel mensen ervaren tijdens dit proces minder vermoeidheid, minder pijn en een gezondere huid en spijsvertering.
AIP vraagt wat meer voorbereiding, omdat veel snelle snacks zoals noten of eieren tijdelijk niet zijn toegestaan. Variatie is daarom erg belangrijk om tekorten te voorkomen. Denk aan het combineren van verschillende groenten, fruitsoorten en gezonde vetten, zodat je lichaam alles krijgt wat het nodig heeft.
Het belangrijkste om te onthouden: AIP Paleo is geen religie of vast systeem, maar een hulpmiddel. Het is bedoeld om je lichaam beter te leren kennen en te ondersteunen op weg naar herstel. Luister altijd naar je eigen lichaam en gebruik het protocol als een gids, niet als een wetboek.
Wanneer kies je voor AIP Paleo?
Niet iedereen hoeft de strikte regels van AIP Paleo te volgen. Deze vorm van oervoeding is vooral bedoeld als therapeutisch hulpmiddel voor mensen die te maken hebben met auto-immuunziekten of chronische ontstekingen.
Ook mensen die al langere tijd het gewone paleo dieet volgen maar merken dat hun klachten niet volledig verdwijnen, kunnen veel baat hebben bij de AIP-aanpak. Door tijdelijk nog verder te elimineren, krijgt het lichaam de kans om te herstellen.
AIP Paleo richt zich op het kalmeren van het immuunsysteem en het herstellen van de darmgezondheid – twee belangrijke pijlers bij auto-immuunproblemen. Het helpt om te ontdekken welke voedingsmiddelen jouw lichaam als “veilig” beschouwt en welke juist ontstekingen kunnen aanwakkeren.
Voor wie geen gezondheidsklachten heeft, kan AIP echter te beperkend zijn. In dat geval biedt het gewone paleo dieet een uitstekende en duurzame basis om gezond te eten, meer energie te krijgen en een sterk immuunsysteem te ondersteunen.
De belangrijkste verschillen tussen Paleo en AIP Paleo
| Kenmerk | Gewoon Paleo | AIP Paleo (Auto-Immune Protocol) |
|---|---|---|
| Doel | Algemeen gezonder eten, afvallen, energie | Specifiek gericht op auto-immuunziekten & ontstekingen |
| Restricties | Geen granen, peulvruchten, zuivel, suiker, bewerkt voedsel | Alles van paleo plus geen noten, zaden, eieren, nachtschades, koffie, cacao, alcohol |
| Duur | Langdurige levensstijl | Tijdelijke eliminatie + herintroductie |
| Complexiteit | Goed vol te houden in dagelijks leven | Strenger, meer voorbereiding nodig |
| Voor wie | Iedereen die gezonder wil eten | Mensen met auto-immuunziekten of ernstige ontstekingen |
Paleo en AIP: twee levensstijlen met één basis
Hoewel Paleo en AIP Paleo in intensiteit verschillen, delen ze dezelfde kern: eten zoals de natuur het bedoeld heeft. Beide richtlijnen zijn gebaseerd op pure, onbewerkte voeding zonder kunstmatige toevoegingen.
Het verschil zit hem vooral in de bedoeling. Paleo is een duurzame levensstijl die geschikt is voor bijna iedereen die gezonder wil leven, gewicht wil verliezen of meer energie zoekt. AIP Paleo daarentegen is een therapeutisch protocol dat wordt ingezet bij auto-immuunziekten of chronische ontstekingen. Het is een tijdelijk, strenger programma dat het lichaam helpt herstellen.
Je kunt het zo zien: Paleo is de fundering, AIP is de verdieping.
Wie gezond is, kan prima leven met het gewone paleo dieet. Maar wie last heeft van aanhoudende ontstekingen, hormonale disbalans of een auto-immuunziekte, kan met AIP Paleo ontdekken welke voeding juist wel of niet goed werkt voor het eigen lichaam.
Conclusie: één doel, twee paden
Of je nu kiest voor paleo of AIP paleo, beide stromingen hebben hetzelfde uitgangspunt: een gezonde relatie met voeding en een leven in balans met je lichaam. Paleo helpt je om gezonder te eten, af te vallen en meer energie te krijgen, terwijl AIP Paleo zich richt op herstel, rust en het verlichten van klachten door voeding bewust in te zetten.
Beide vormen van oervoeding brengen je terug naar de basis – met echte, pure ingrediënten die jouw lichaam voeden in plaats van belasten.
