Het belang van rustig eten

Rustig eten – geef je spijsvertering een boost

Het belang van rustig eten

Vaak last van een opgeblazen gevoel of je eten wat als een baksteen in je maag lijkt te liggen? Zijn je darmen misschien ook wel een beetje, ehm, winderig? Terwijl je dus echt wel gezond eet!? Dan bestaat de kans dat dit niet zozeer ligt aan wat je eet, maar aan hoe je eet.

Begrijp me niet verkeerd, het maakt echt een enorm verschil voor je spijsvertering wanneer je datgene eet wat daadwerkelijk bij je lichaam past. Bij spijsverteringsklachten is het dus zeker van belang om uit te zoeken of dat ook geldt voor jouw voeding en of er misschien sprake is van intoleranties.

Maar wanneer je daar inmiddels wel uit bent en je eten nog steeds niet zo lekker verteert. Dan kan het een groot verschil maken wanneer je de manier waarop je eet onder de loep neemt.

Het belang van rustig eten

Een effectieve spijsvertering heeft één belangrijke voorwaarde nodig: rust of ontspanning, hoe je het wilt noemen.

Dan heb ik het nu niet over het feit dat je spijsverteringsstelsel zelf ook weleens rust nodig heeft om te herstellen (dat is een onderwerp voor een andere keer). Ik heb het juist over de rust die jij ervaart wanneer je eet, zodat je spijsvertering goed kan werken.

Waarom? Dat is eigenlijk best simpel.

Sympathisch en parasympatisch

In het lichaam zijn twee belangrijke zenuwstelsels actief. Het parasympatische zenuwstelsel en het sympathische zenuwstelsel. Het parasympatische zenuwstelsel is het systeem wat werkzaam is wanneer je rustig en ontspannen bent. Het sympathische zenuwstelsel wordt ook wel je stresssysteem genoemd .Deze is dus werkzaam wanneer je stress hebt, het is je overlevingsstand.

Deze zenuwstelsels kunnen niet tegelijk ‘aan’ staan. Of het sympathische stelsel is aan het werk, of het parasympatische stelsel is aan. Ieder systeem heeft zijn eigen neurotransmitters die werkzaam zijn en je lichaam aanzetten tot bepaalde acties. Zo is het sympathische stelsel bijvoorbeeld belangrijk wanneer je aan het sprinten bent. Het zorgt ervoor dat je zo hard mogelijk kunt lopen zonder dat andere processen in je lichaam de energie die je voor je sprint kunt gebruiken op maken. Het parasympatische stelsel zorgt er op zijn beurt voor dat je ademfrequentie en hartslag juist vertragen en dat er energie naar je spijsvertering gaat.

Rust is het toverwoord

Je begrijpt wel dat het niet handig zou zijn wanneer je lichaam tegelijkertijd aan het sprinten is terwijl je in je darmen een salade aan het verteren bent. Je kunt dan niet keihard sprinten omdat je darmen ook aan het werk zijn. Tegelijkertijd kun je je salade niet optimaal verteren wat een extra bezoekje aan het toilet zal veroorzaken.

Beide zijn echter even belangrijk. Weg kunnen rennen wanneer er iemand achter je aan zit is van levensbelang. Net zoals goed kunnen spijsverteren óók van levensbelang is.

Tegenwoordig hebben de meeste mensen het echter zo druk en ervaren ze zodanig veel stress, dat ze geen tijd meer maken om te eten en dit te laten verteren. Het eten wordt razendsnel naar binnen gewerkt, zonder echt te kauwen. En tegelijkertijd wordt er ook nog naar een telefoon, tablet of TV gekeken. Prikkels die voor het lichaam juist niet ontspannend zijn en waardoor de spijsvertering dus niet optimaal kan verlopen (snel eten op zich is al een stressor).

Het belang van rustig eten

Wat gebeurt er wanneer je snel eet

Omdat ik het leuk vind om uit te leggen, ga ik je ook uitleggen wat er in je lichaam gebeurt wanneer je snel eet. Zodat je je daar een beter beeld bij kunt vormen.

De toename van de stressrespons wanneer je snel eet op zich heeft namelijk veel invloed op allerlei processen in je lichaam. Zie het als een soort domino effect.

Snel eten en de mond en maag

Je spijsvertering begint al in de mond. Door rustig op je eten te kauwen zet je lichaam allerlei systemen in werking. Je hersenen krijgen het signaal dat er eten aan komt. Specifiek of dit voornamelijk koolhydraten, vetten of juist eiwitten zijn. Daardoor gaat de maag alvast de juiste sappen aanmaken. Daarnaast wordt je alvleesklier alvast ingelicht over de hoeveelheid suikers die er aan komt. Zodat er voldoende insuline aan kan worden gemaakt om je bloedsuikerspiegel niet teveel te laten verhogen.

Ook wordt je eten in de mond al deels voor verteerd omdat het uitgebreid met speeksel wordt vermengd, tenminste, als je goed kauwt.

Vervolgens komt je eten in je maag terecht. Daar wordt het vermengd en gekneed met zuren en nog meer spijsverteringssappen. Wanneer je te snel hebt gegeten maakt je maag niet voldoende zuren aan. Dit heeft niet alleen invloed op het verteringsproces in de darmen wat daarna volgt, maar ook op hoe je je voelt. Je kunt brandend maagzuur ervaren of juist het gevoel dat je eten als een baksteen in je maag ligt.

Snel eten en de darmen

Op naar de volgende stap, de darmen, alvleesklier en galblaas. Het is belangrijk om te weten dat ieder deel van je darmen zijn eigen pH (zuurtegraad) heeft en dat er daardoor op iedere plek andere bacteriën groeien die je helpen bij de spijsvertering. Sterker nog; goede bacteriën op de verkeerde plaats in je darm kunnen voor veel vervelende spijsverteringsklachten zorgen.

Je darmflora is dus niet op iedere plaats in je darm gelijk en welke bacteriën er op welke plaats groeien is sterk afhankelijk van de zuurtegraad in dat deel van de darm en welke voeding er langs komt.

Ook daarbij speelt rustig eten een belangrijke rol. Stel dat je snel hebt gegeten, dan komen er grotere stukken eten door de maag heen die ook nog eens niet zodanig zuur zijn als ze zouden moeten zijn. Je maag heeft tenslotte niet voldoende maagzuur kunnen produceren omdat je zo snel at.

Hierdoor komt er niet voldoende gal vrij en ook de pancreas of alvleesklier scheidt niet voldoende sappen uit. Gal helpt bij de vertering van vetten en pancreassappen helpen voornamelijk bij de vertering van eiwitten, daarnaast zijn deze stoffen sterk basisch en helpen ze het maagzuur te neutraliseren. Het klinkt alsof het geen enkel probleem is wanneer de voeding die vanuit de maag in de darm komt niet zuur genoeg is als dat zuur toch geneutraliseerd moet worden, maar vergeet niet dat juist het vrijkomen van gal en pancreassap wordt getriggerd door zuur.

Er is dus specifiek iets zuurs voor nodig om voldoende gal en pancreassap vrij te laten komen. Gebeurt dit niet, dan zullen vetten en eiwitten uit je voeding niet voldoende worden verteerd.

Opname van voedingsstoffen

Vervolgens komt het op de opname van voedingsstoffen in de darmen aan. Iets wat ook niet optimaal kan verlopen wanneer je in een stressvolle staat hebt gegeten of wanneer je gestrest bent terwijl je aan het verteren bent. Het sympathische stelsel is dan tenslotte in werking. Dat zorgt ervoor dat er minder energie en minder bloed naar je spijsverteringsstelsel gaat. Juist die stroom van bloed door de dunne darmwand heen is ontzettend belangrijk. Dat is waar voedingsstoffen uit je eten op worden genomen in het lichaam en worden getransporteerd naar de plaatsen waar ze nodig zijn.

Een proces wat niet optimaal plaats kan vinden wanneer er te weinig bloed naar de darmen gaat. In plaats daarvan zit dat bloed vaak in je hoofd, waar je je druk maakt om allerlei dingen.

Tijd maken voor je maaltijden

Inmiddels begrijp je denk ik wel dat ‘even snel eten’ toch best veel invloed kan hebben op je lichaam, misschien meer dan je had gedacht! Maar wat kun je daar nu aan doen?

Je hebt het ongetwijfeld best druk en bent al blij wanneer je überhaupt tijd hebt om te eten (en nog zelf te koken ook). Hoe moet je dan in hemelsnaam tijd maken om echt rustig te eten? Dat past toch helemaal niet in je planning?

Toch is rustig eten het eerste wat ik iemand aanraad die anders wil gaan eten. Ga éérst echt tijd maken voor je maaltijden. Dan pas voel je wat zo’n maaltijd met je doet en is het dus ook makkelijker om te kiezen voor gezonde voeding en om niet meer te eten dan je nodig hebt.

Nu kan ik natuurlijk niet in jouw agenda of planning kijken, maar ik kan je wel vertellen dat jouw lichaam er echt baat bij heeft wanneer je meer tijd maakt voor je maaltijden. Wat jij met dat gegeven doet, is aan jou.

Het belang van rustig eten

Rustig eten doe je zo

Ik begrijp het helemaal wanneer dat rustige eten niet in één keer lukt. Bedenk jezelf dat ieder moment waarop je wél rustig en met aandacht eet er weer een is. Ieder moment is een stap in de goede richting. Voor je het weet ben je slechts de helft van je maaltijd snel aan het eten. En vervolgens heb je een heel diner volledig rustig en met aandacht gegeten. Zolang je dit maar oefent gaat het uiteindelijk steeds makkelijker.

  • Bepaal voorafgaand aan de maaltijd waar je gaat zitten eten. Dek de tafel alvast op een manier die jij prettig vindt. Haal alles wat je af zou kunnen leiden van je maaltijd uit je buurt. Zet je telefoon op stil, laptop uit, TV uit en je hoeft ook niet de krant of een tijdschrift te lezen wanneer je eet. Dit gaat om jou en je bord met eten.
  • Zet je maaltijd voor je neer en ga rustig zitten. Staand eten is overigens nooit een goed idee omdat je dan niet volledig kunt ontspannen en je spijsvertering dan dus niet optimaal kan verlopen.
  • Wanneer je eenmaal zit adem je een aantal keren, bijvoorbeeld 5 keer, rustig in en uit. Sluit desnoods je ogen wanneer je dit fijn vindt. Herhaal tot je jezelf ontspannen voelt.
  • Neem vervolgens de eerste hap van je eten. Ruik aan je maaltijd, kauw er goed op en probeer de smaken en texturen te ontdekken. Kauw iets langer dan je denkt dat genoeg is, probeer het desnoods een beetje te overdrijven. Ga voor jezelf na hoe je eten je smaakt en hoe je je erbij voelt. Je hoeft hier geen complete analyse van te maken, maar wees jezelf er even van bewust.
  • Op die manier ga je hap voor hap door met eten, tot het moment waarop je denkt dat je genoeg hebt gegeten. Laat de opvatting dat je je bord altijd leeg moet eten even los. Genoeg gegeten is genoeg, meer heeft je lichaam niet nodig. De restjes kun je altijd een dag later nog opwarmen.

Voel je dat je tijdens het eten afgeleid wordt of ben je jezelf er ineens van bewust dat je weer snel en zonder aandacht aan het eten bent? Dat is helemaal niet erg. Adem gewoon weer rustig in en uit tot je jezelf voelt ontspannen en neem weer een hap. Pak de draad gewoon weer op.

Plezier halen uit je eten

Heb jij weleens last van eetbuien? In dit artikel schreef ik daar al uitgebreid over. Nu wil het zo zijn dat rustig eten ook daar bij kan helpen.

Als mensen zijn we namelijk ingesteld op een connectie met voeding, we willen er plezier aan beleven. Voeding zorgt er tenslotte voor dat we kunnen overleven, als je het heel primitief bekijkt. Hoe zet je een mens aan tot het zoeken en eten van meer voedsel? Door allerlei stofjes vrij te laten komen in het lichaam wanneer deze persoon iets eet en hem dus een prettig, vrolijk gevoel te laten ervaren. Een gevoel wat je keer op keer wilt ervaren en waardoor je dus blijft eten.

In de oertijd hadden we dit nodig omdat er lang niet zoveel eten te vinden was. Maar nu is eten echt overal te krijgen. Zelfs als we geen honger hebben en in de gelegenheid zijn om iets te eten te kopen, doen we dat vaak nog. Voornamelijk vanwege het gevoel wat de ervaring van eten ons geeft.

Stel je nu eens voor wat er kan gebeuren wanneer je jezelf tijdens het eten afleidt met je telefoon en ook nog de TV op de achtergrond. Wat ervaar je dan van je maaltijd, die je snel en onder stress naar binnen werkt? Helemaal niets. Geen plezier, geen vrolijk gevoel.

Voorkom overeten

Mede daardoor heb je dan na je maaltijd al vrij snel weer trek in ‘iets lekkers’. Iets waarvan je weet dat het je een goed gevoel gaat geven. Wanneer je lichaam en geest geen plezier hebben beleefd aan een maaltijd, wanneer er dus geen stofjes vrij zijn gekomen tijdens het eten, denkt je lijf dat je nog helemaal niets op hebt. Zelfs wanneer je maag gewoon vol is.

Op die manier zorgt te snel eten er ook voor dat je makkelijker teveel eet. Of meer dan je nodig hebt. Het is zelfs logisch dat je na die gezonde maaltijd die je heel snel hebt gegeten liever een snelle snack neemt met veel suikers of juist zouten. Je lijf denk dat het al heel erg lang etenstijd is en de overlevingsstand staat aan. Je moet echt iets eten. De vorige keer dat je lijf dacht dat er iets te eten aan kwam is er blijkbaar niets gekomen (terwijl je dus wel degelijk hebt gegeten, alleen niet met aandacht) dus je lijf leidt jou al snel naar iets minder gezonds waar je sneller zo’n voldaan gevoel van krijgt. IJs bijvoorbeeld. Of chocolade of chips of nootjes.

En nu?

Eigenlijk is het simpel. Maak tijd voor je maaltijden. Ga er echt voor zitten en geniet ervan.

Door die momenten van ontspanning in je dag leer je de waarde van voeding weer in te zien. Daarnaast is de kans dat je daarna effectiever je werk of taken kunt doen erg groot. Want hoe fijn is het om met een verzadigd gevoel en een constante stroom van energie aan de slag te gaan? Of word je liever continue afgeleid door een volle maag en een ongemakkelijk gevoel? Ik zou het wel weten.

Comments 1

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.