Koe in de wei

Zuivel

Zuivel omvat:

  • Melk
  • Yoghurt
  • Kaas
  • Kwark
  • Roomboter
  • …en alle andere producten die gemaakt zijn van dierlijke melk.

Het maakt dus niet uit of het gaat om de melk van een koe, geit, paard of kameel.

De gemiddelde Hollander is opgegroeid met zuivel: elke ochtend een glas melk, en tussen de middag nog een keer. Misschien zelfs nog een glas voor het slapen gaan. We ontbeten met yoghurt en als desserts aten we veelal vla of kwark. Alles op basis van zuivel.

Maar is het ook zo gezond? Zorgt zuivel echt voor sterke botten? Nou.. nee.

Als kind krijgen we -als het goed is- borstvoeding van onze moeder, en in die tijd kunnen we als mens prima melk verteren. Ons lichaam maakt de juiste enzymen aan om dat te doen. Het probleem zit hem echter in de afkomst van de melk: we zijn als mens gemaakt om de melk van onze moeder te verteren. Niet die van een koe, en ook niet van een ander dier.

Kalfjes groeien bijvoorbeeld in ongeveer een jaar op tot grote, volwassen koe. De melk die het kalf van zijn moeder krijgt bevat precies de goede samenstelling om het kalf zo groot en sterk mogelijk te laten worden. Mensen doen er echter zo’n 18 jaar over om volledig op te groeien. Dat is nogal een verschil! Wij hebben dan ook niet dezelfde voedingsstoffen of hormonen nodig als een kalf, want bij ons hoeft het niet zo snel te gaan. (stel je voor wat er zou gebeuren wanneer we als mens olifantenmelk zouden drinken!)

Nu je je daar een beeld van hebt gevormd, zijn er in het menselijk lichaam heel wat processen die het voor ons niet ideaal maken om melk te (blijven) drinken. Na een aantal jaar hebben we als mens geen borstvoeding meer nodig om ons van voldoende voedingsstoffen te voorzien. Op dat moment stopt het lichaam met de aanmaak van de enzymen om melk te kunnen verteren: we hebben het immers niet meer nodig.

Lactose

Blijven we toch melk drinken, dan wordt het steeds lastiger om dit af te kunnen breken.
Zuivel bevat onder andere lactose, melksuiker. Om lactose te kunnen verteren hebben we het enzym lactase nodig. Ons lichaam maakt dit enzym in principe niet meer of in slechts heel kleine hoeveelheden aan. Wanneer we dan toch zuivel drinken of eten, kan niet alle lactose worden afgebroken en dat kan vervelende klachten tot gevolg hebben. Hierbij kun je denken aan een opgeblazen buik, buikpijn, winderigheid, diarree, enzovoorts.

Caseïne

Een groter probleem is echter caseïne: het melkeiwit. Caseïne zorgt ervoor dat er een soort slijmlaag in de maag en darmen achter blijft, hierdoor kunnen belangrijke voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen niet goed op worden genomen in het lichaam.
Bovendien is caseïne zodanig lastig te verteren dat dit proces ons meer vitaminen en mineralen kost, dan het drinken of eten van melkproducten ons oplevert. Daarnaast kan caseïne bij veel mensen een reactie van het immuunsysteem opwekken, met bijbehorende klachten.

Let op: bovenstaande informatie geldt voor alle producten die gemaakt zijn van dierlijke zuivel. (dus ook kwark, room, enzovoorts)

Kaas

Het harde gedeelte van kaas bestaat voor een zeer groot deel uit caseïne: hoe harder de kaas, des te groter het aandeel caseïne. In alle gevallen geldt dat de concentratie caseïne in kaas vele malen groter is dan je in melk zou vinden.

Yoghurt

De ‘yoghurt’ zoals wij die kennen bestaat voornamelijk uit gepasteuriseerde melk (dat houdt min of meer in dat alles wat wel goed is aan melk eruit is gehaald/onschadelijk is gemaakt) met wat toegevoegde probiotica. Het is voor de meeste mensen zeker nuttig om wat probiotica aan hun voedingspatroon toe te voegen, maar dit hoeft natuurlijk niet in combinatie met een zuivelproduct. De negatieve effecten van melk vermijd je daar namelijk niet mee.

Een betere manier om probiotica binnen te krijgen is door gefermenteerde groenten te eten, zoals zuurkool of augurken. En probiotische drankjes te drinken zoals kombucha en (water)kefir.

Roomboter

Roomboter is een van de zuivelproducten die je wél zou kunnen gebruiken binnen het Paleo voedingspatroon. Roomboter bevat voornamelijk vet. Dat vet is een prima brandstof voor de mens. Roomboter bevat slechts heel kleine hoeveelheden caseïne.
Ben je echter gevoelig voor zuivelproducten? Dan zou je Ghee misschien wel kunnen verdragen. Ghee is geklaarde roomboter en bevat echt 100% puur vet. De laatste beetjes caseïne en andere eiwitten zijn daarbij uit de roomboter verwijderd, waardoor het voor de meeste mensen zeer goed verteerbaar is.

Calcium

Maar.. Zuivel heb je toch nodig om voldoende calcium binnen te krijgen?? Nee hoor. Zuivel bevat inderdaad veel calcium, maar dit is erg lastig op te nemen voor ons lichaam. Het verteren van zuivelproducten kan zelfs zo lastig voor ons lichaam zijn, dat het calcium onttrekt aan onze botten. Dat is niet de bedoeling!

Waar kun je dan wél calcium uit halen? Dat is simpel! Onderstaande voedingsmiddelen bevatten meer dan genoeg calcium om jou van je dagelijkse behoefte te voorzien.

  • Zeewier
  • Boerenkool
  • Groene kool
  • Ui
  • Broccoli
  • Spinazie
  • Koolrabi
  • Amandelen
  • Hazelnoten
  • Vijgen

Plus nog veel meer groenten, vruchten, noten en zaden. Reden genoeg dus om lekker veel groenten te eten!

cow-759018_1280

Comments 37

  1. Hallo Marinka,

    En hoe zit dat dan met Griekse yoghurt met 10% vet. De meningen hierover zijn, het internet afstruinende, heel verdeeld.

    1. Post
      Author
  2. Sinds een jaar gebruik ik zakjes kefir in houdbare halfvolle melk. Dat is blijkbaar niet best. Kan ik dit poeder oplossen in water?

    1. Post
      Author
  3. Ik kan niet tegen gepasteuriseerde zuivel, maar rauwe zuivel gaat wel goed. Heb jij enig idee of de caseïne in rauwe melk anders is dan in gepasteuriseerde?

    1. Post
      Author

      Voor zover ik weet is de caseïne niet echt anders, maar de bacteriën in rauwe zuivel plus de voedingsstoffen die er in zitten (het is nu een ‘compleet’ product om het zo te zeggen) maken het bij heel veel mensen veel gemakkelijker verteerbaar.

    1. Post
      Author
  4. Beste Marinka,
    Zit er in lactose vrije yoghurt (bv van Alpro) wel of niet het melkeiwit Caseine?

    1. Post
      Author

      Als het gemaakt is van dierlijke melk dan zit er zeker caseïne in lactosevrije producten. Beste optie is kokosyoghurt, dat is plantaardig en bevat dus geen caseïne.

  5. goed artikel, super interessant! Wel weet ik dat, bijvoorbeeld in Amerika, Skyr wél binnen het paleo-dieet valt. Ik kan alleen niet goed vinden waarop dit gebaseerd is.. Weet jij hier wat over? Waarom zou skyr wel ok zijn( en waarom juist voor anderen weer niet) ?

    1. Post
      Author

      Skyr of enige andere zuivel is alleen ok wanneer je dit goed verdraagt, veel Amerikanen kiezen ervoor om naast hun paleo voedingspatroon wat zuivel te eten. Verder is Skyr niet specialer waardoor het beter verteerbaar zou zijn ofzoiets.

    1. Post
      Author
  6. Ik ben akkoord dat we niet veel zuivel nodig hebben maar ik vind het verwarrend dat de verschillende paleo-bloggers andere regels volgen/maken: wel of geen tomaten, rijst, zuivel, aardappelen, spek, bonen, …., ik heb voor al deze voedingsmiddelen al tegenstrijdige meningen gelezen. Met alle respect voor iedereen die de moeite doet om steeds weer nieuwe receptjes en een deel van zijn of haar leven te delen met ons, toch lijkt eten als een oermens een beetje vrij interpreteerbaar. Als beginneling is het niet logisch, maar dat is dan ook weer het leuke eraan 🙂

    1. Post
      Author

      Hi Sonja, dat is precies de reden waarom ik een opleiding tot orthomoleculair therapeut ben gaan volgen. Ik wilde wél de juiste informatie kunnen delen 🙂

    2. JA, ben het helemaal met je eens, ik zie door de bomen ook het bos niet meer. Ik ben daarom tot de conclusie gekomen, om gewoon naar mijn eigen lichaam te luisteren. Ik probeer zo gezond mogelijk te eten, en kijken wat ik wel en niet zo goed verdraag. Anders wordt je toch gek van al die verschillende meningen. Wie heeft de wijsheid nou echt in pacht.

  7. marinka, mijn complimenten over jouw reacties. zo goed verwoord en uitgelegd! Ik eet paleo sinds 4 jaar vanwege verleden met ziekte van crohn en ben onderhand ervaringsdeskundige. Jouw kijk op de zaken vind ik erg goed en verhelderend!

  8. Als je 80/20 paleo toepast en heel af en toe rauwmelkse kefir eet of een stukje kaas (geit of schaap rauwmelkse) kan dat kwaad. Of ben je geen voorstander van niet 100% paleo?

    1. Post
      Author

      Dat ligt eraan en verschilt enorm per persoon. Ik raad aan om 30 dagen helemaal geen zuivel te eten, en het daarna te proberen. Kijk hoe je je voelt: word je moe, krijg je buikpijn, hoofdpijn, andere klachten, etc. (binnen 24 uur) Nergens last van? Dan kun je best af en toe zuivel eten, zolang het van een zo goed mogelijk kwaliteit is.

  9. Tja als ik dit zo lees ben ik nieuwsgierig uit welk onderzoek dit komt. De bron dus. Die staat niet vermeld.
    Het klinkt allemaal erg logisch maar is er een groot wetenschappelijk naar gedaan??
    Ik weet dat de overheid veel negeert om de arbeidsplaatsen niet te hoeven verliezen, dat koemelk niet goed is maar dat melkprodukten van beesten die meer richting ons gewichtgaan niet zo slecht zijn?
    Je leest zoveel tegenstrijdige informatie dat in zelf die onderzoken wel eens wil lezen….
    Ik blijf enthousiast, heb sinds ik koemelkprodukten en meel heb afgezworen geen buikklachten meer. Ben fitter en eet lekkerder met meer groentes.

    1. Post
      Author

      Exacte bronnen heb ik helaas niet voor je, maar er is absoluut wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Ikzelf heb het geleerd tijdens mijn opleiding tot orthomoleculair therapeut, waar de docenten dit allemaal tot in de puntjes uit hebben gezocht.

    1. Klopt ik haal deze voor mijn dochter. Inmiddels weten we sinds een paar maanden dat zij zeer overgevoelig is voor pinda’s en soja en voelt zich vaak ook niet lekker als ze te veel zuivel binnen krijgt. De kokosyougurt gaat goed van het merk kok daisy free (zonder lactose, soja, zonder gluten) merk ook de kokosmelk. Of het 100% paleo is weet ik niet maar wij kunnen er goed mee uit de voeten. Wij doen thuis ook niet helemaal 100% paleo maar proberen en zoveel mogelijk toe te passen als gezin. Binnen ons gezin vinden een aantal personen brood gewoon heel lekker, maar dat bakken we zelf, spelt brood, of maken lekker bij de soep de crackers van het recept van Marinka. Alle beetjes helpen om gezonder te eten. Je leert steeds beter naar je lichaam te luisteren wat het wel en niet kan verdragen. Het kan soms ook niet allemaal in een keer.

  10. Hoi Marinka,
    Ik eet nu al een poosje paleo 80/20 en eet dus wel af en toe Griekse yoghurt. Ik krijg geen klachten van het eten van zuivel, maar eet het gewoon bewust heel weinig. Wat ik lastig vind is het omgaan met de mening van mensen in de reguliere gezondheidszorg. Ik heb vanwege een ongelukkige val nu mijn pols gebroken en zojuist echt een hele preek gekregen van de huisarts dat ik nauwelijks zuivel eet en dat het toch echt gewoon weer in de nieuwe schijf van vijf staat enz. enz. Ik kan dan discussiëren dat ik voldoende calcium binnen krijg via andere voedingsmiddelen, maar dat wuift de huisarts even hart weg als dat ik de schijf van vijf wegwuif. Heb je hier nog adviezen voor?
    Alvast bedankt,
    Groetjes Anouk

    1. Post
      Author

      Hi Anouk! Dat is een lastige kwestie inderdaad. Bedenk er wel bij, dat de huisarts net zo veel (of minder) kennis dan jij heeft van voeding. Binnen de opleiding wordt dat simpelweg niet besproken en de schijf van 5 wordt als belangrijke leidraad gezien. Nu kun je wel je best gaan doen om hem over te halen dat het ook anders kan natuurlijk, aankomen met wetenschappelijke onderzoeken, etc. Maar ik vraag me af of dat gaat helpen, dat zal afhankelijk zijn van de persoon. Mijn advies is dus eerder: informeer jezelf over calcium en wat de beste bronnen zijn zodat je voor jezelf weet waarom je ervoor kiest om weinig zuivel te eten en juist veel calciumrijke groenten (of waar je ook voor kiest natuurlijk!) en laat anderen daar dan maar anders over denken als ze dat willen. Als ze niet open staan voor iets ‘nieuws’ dan valt er weinig aan te veranderen.

  11. Ik wil beginnen met Paleo maar ben vegetarier. Ik eet wel eieren en kaas maar geen vlees of vis. Nu lees ik dat kaas en soya ook niet passen in het paleo dieet. Wat blijft er als vleesvervanger dan over?

  12. Pingback: Blijft er nog wel wat over? – ೋ De weg naar het onbekende. ೋ

  13. Ik heb een vraagje. Als ik koffie drink (maximaal 2 per dag) doe ik daar koffiemelk in omdat ik het anders niet lekker vind. Ja, ik hoor je zeggen: “dan drink je toch geen koffie”. Maar ik geniet daar zo van. Wat kun je mij aanraden als alternatief?

  14. Ik ben nog een beginner op dit gebied…
    Hebben jullie ook hele praktische voorbeelden van wat jullie ontbijten of lunchen? Met welke producten? En waar jullie deze vervolgens kopen?

    Ik heb vooral behoefte aan een boodschappenlijstje en menu. Dan kan ik in ieder geval starten en ondertussen meer blijven leren over alle verschillende soorten voedingsgroepen. Liefst vega 🙂

    Alle hulp is welkom, dankjewel!

  15. Ik eet al 5 jaar helemaal geen melkprodukten meer, maar zou zo graag weer eens een keertje kaas door mijn salade willen doen. Zou je alsjeblieft kunnen adviseren welke dan het minst slecht is, bv geitekaas, feta of misschien een andere kaas?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.